Evde Şarap Yapımı

Enzim konusu ile ilgili araştırmalar yaparken evde şarap yapmanın hiçte zor bir şey olmadığını öğrendim. Favorim rakı olsa da evde hobi olarak kendi şarabını yapmak ve içtiği her yudumda bu şarabı ben yaptım demek isteyenler için pratik bir tarif. Şarap kültürüm olmamasına rağmen benim çok hoşuma gitti. En azından merakınızı gidermek için denemenizi tavsiye ederim. Çünki hiç bir özel aparata ve masrafa gerek yoktur.

Gerekli Malzemeler:

1- 1 litre Üzüm Suyu (Özellikle meyvadan sıkılmış naturel üzüm suyu olmasına dikkat ediniz.)
2- Beyaz kesme şeker 50-70 gr ( 2 gr/adet olarak hesaplayabilirsiniz. 25 - 35 Adet)
4- Kuru ekmek Mayası
5- Balon
6- Meyva suyunun kendi şişesini kullanmayacaksanız boş şarap şişesi.

Uygulama:

Ben ilk başlarken iki ayrı deneme yaptım. Birini karton kutuda direkt meyvadan sıkılmış Dimes Üzüm Suyu kullandım. Diğeri ise cam şişede satılan Elit Naturel Siyah Üzüm suyu idi. Karton kutuda olan üzüm suyunu evdeki boş şarap şişelerinden birinde denedim, diğerini kendi şişesinde denedim. Şarap şişesi 75 cl olduğu için 25 adet kesme şeker, diğerine ise 1 litre olduğu için 35 adet kesme şeker ilave ettim. Her iki şişeyede birer paket kuru ekmek mayasını çok az bir su ile eriterek şişelere ilave ettim. Daha sonrada hava ile temaslarını kesmek için şişelerin ağzına birer balon geçirdim.

 

Takriben yarım saat sonra balon şişmeye başladı. Balonun patlamasını engellemek için tepe noktasında 3 yerden toplu iğne ile delik açtım. Gazın fazlası çıktıktan sonra belirli bir büyüklükte dengeye ulaştı. Bende fermentasyon sonucunu beklemek için loş bir yere kaldırdım.

Takriben 20 günde tamamlanmasını beklediğim fermentasyon süreci takrüben 10 gün içinde bitti ve iyice yavaşladı. Bunu şişelerdeki gaz çıkışı durmasından ve balonlar boynunu bükmesinden kolayca anlayabiliyorsunuz. Bu arada şişenin tabanına çöken tortuyuda gözle görebiliyorsunuz.

Bu yüzden tabana biriken ölü maya çökeltisini almamaya çalışarak akvaryum hortumu yardımı ile sifon yaparak şişelerdeki sıvıyı başka kaba transfer ettim. Şişeleri güzelce çalkalayıp temizledikten sonra süzülmüş sıvıyı tekrar kendi şişelerine aktararak ağzını mantar ve kendi şişe kapağı ile sıkıca kapattım.

Birazda böyle kendi gazı ile gazlanmasını istiyorum. Dayanamayıp tadına baktım, pek şarap kültürüm yok ama yinede içtiğim güzel şaraplara benziyordu. Çok hoşuma gitti, yalnız alkol oranı nedir bilemiyorum. Alkol oranını ölçmek için alkolimetre almak lazım, ya da kafa yapıp yapmadığını test etmek :)

Çilek Enzimi

Gerekli Malzemeler:

 1- Serum Şişesinden yapılmış fermentasyon düzeneği: Bu düzenekte hava kilidi olarak akvaryum hortumu ve 1 adet 10 cc şırınga gövdesi kullanıldı. Şırınga gövdesi çıkan gaz kabarcıkları için genleşme haznesi olarak kullanıldı.

2- 75 gr Kahverengi şeker

3- 225 gr Çilek

4- 750 gr (cc) İçme suyu

Yapılışı:

225 gr çilek dilimlenerek şişenin içine konuldu. Üzerine 75 gr kahverengi şeker ilave edildi ve üzeri 750 cc su ile dolduruldu. Serum şişesinin tıpası kapatılırken akvaryum hortumu U şeklinde bükülerek şişenin bedenine lastikle monte edildi. Hortumun ucundaki şırınga bedeninden hortumun içine bir miktar su ilave edilerek şişe içindeki karışımın oksijenle teması kesildi ve fermantasyon süresinde beklemesi için karanlık bir dolaba kaldırıldı.

 

Fermentasyon süreci boyunca enzimdeki gaz çıkışı kontrol edildi. Zaman zaman çileğin karışması için çalkalayarak karıştırıldı. Bu arada akvaryum hortumu ile yaptığım hava kilidinden daha pratik olarak evde şarap yapanların kullandığı balon çözümü daha çok hoşuma gitti ve bu çözümle birlikte evde şarap yapmanın pratik yolunuda öğrenmiş oldum.

Fermentasyon sonucunda elde ettiğim çilek enzimi (şurubu) çok az alkollü ve az şekerli (İlave ettiğimiz kahverengi şeker fermentasyon sonucu alkole dönüştüğü için kalan tadın sadece çileğin tadı olduğunu düşünüyorum.) çilek aromalı bir içecek olmuştu. Elde edilen bu enzimin likör olarak kullanılması için içine bir miktar daha alkol ilave edilmesi gerekir yada enzimi ilk kurarken kullanılan şeker miktarı artırılırsa alkol oranının daha yüksek olacağı kanısındayım. Ama ben bunu alkollü içecekten ziyade enzim olarak tüketmek istediğimden bu haliyle tükettim ve severek içtim. Denemenizi tavsiye ederim.

İçilebilir Enzim

Bitkiler için organik gübre hazırlamak için çöp enzim konusu ile ilgili araştırma yaparken aynı metodla çeşitli meyvalarda içilebilir enzimlerde yapıldığını öğrendim. Sağlık için bir çok yararları olduğu anlatılmış ama bilimsel deneyler ve labaratuar sonuçlarını görmeden ne gibi faydaları olduğunu iddia etmek benim tarzım değil. Çünki sağlık konusunun kulaktan dolma bilgilerle riske atılmaması gerektiğini düşünüyorum.

Fakat yapılan uygulama tamamen yediğimiz içtiğimiz meyve, şeker ve sudan yapılınca en azından sağlığa zararlı olmayacağını ve hatta meyveler içindeki ihtiyacımız olan vitamin ve besinleri konsantre olarak alabileceğimiz için markette satılan meyva suları ve muhtelif gazlı içecekler yerine evde kendi yaptığımız hafif alkollü bu içecekleri tüketebileceğimizi düşündüm. Çünki biraz araştırınca evelerimizde buna benzer metodlarla muhtelif likörlerin yapılıp tüketildiğini zaten göreceksiniz. Hatta bu başlığın dışında evde çok pratik bir metodla nasıl şarap yapabiliriz onuda paylaşırız. Çünki sadece hobi olsun diye öyle bir deneyde yaptım.

İçilebilir enzim için gerekli malzeme listesi:

1- 10 litrelik Pet İçme Suyu (Suyun yarısını boşaltıyoruz. 5 litresini kullanacağız.)
2-  1,5 Kg Meyva ( Kaç çeşit meyva koymak istiyorsanız bu ölçüye göre ağırlıklarını ayarlayınız.)
3-  500 gr Kahverengi şeker
4-  0,5 litrelik Pet şişe
5-  0,5 m akvaryum hortumu

Yani formül (x-3x-10x)  500 gr şeker - 1500 gr Meyva - 5000 gr Su

Bu formülde suyu ihmal edip sadece meyva ve şekerle yapılan tariflerde var ama ben su ilaveli yapılan enzimi denedim.

0,5 litrelik pet şişe ve 0,5 m akvaryum hortumunu enzimin oksijenle temasını kesmek için hava klidi yapmak için kullanacağız. Küçük pet şişenin kapağına 2 Adet, Büyük kapağa 1 Adet 4,5 mm delik delerek akvaryum hortumunu bu kapaklara sıkı olarak geçiriyoruz. Akvaryum hortumu küçük şişede tabana değecek kadar sarkacak ve yarısına kadar su doldurulacaktır.




1500 gr meyva çeşidini 200-250 gr lık bölümler halinde Portakal, Mandalina, Kivi, Çilek, Elma ve Limon olarak ayarladım. Meyvaları temizce yıkayarak soydum. Soyulana kabukları daha sonra çöp enzim yapmakta kullanmak üzere biriktirme kabına doldurdum. Soyulmuş meyvaları pet şişenin ağzından rahat geçecek şekilde dilimledim.



500 gr kahverengi şekeri 5000 gr (5 litre) su olan pet şişenin içine boşaltarak iyice eriyene kadar çalkaladım. Daha sonra dilimlenmiş meyvaları bu şekerli suyun içine doldurdum.






Daha sonra fermentasyon için gerekli olan oksijensiz ortamı sağlamak için küçük pet şişeye yarısına kadar su doldurarak byğk pet şişenin kapağını sıkıca kapattım. Daha sonra üç ay gibi uzun bir süre fermentasyon işlemi için evin en sakin ve loş köşelerinden birine kaldırdım. Çok kısa bir süre sonra gaz çıkışını küçük şişedeki kabarcıklardan izleyebilirsiniz.

Üç dört günde bir hem üste kalan meyvaların karışması hemde fermentasyonu hızlandırmak için şişeyi sallayarak karıştırdım.

        

Üç ay sonra fermentasyon işleminin tamamen bittiğinden emin olunca tortu olarak dibe çöken meyva tortusunu karıştırmadan bir akvaryum hortumu yardımıyla sifon yaparak büyük şişedeki enzimi daha küçük cam şişelere alarak buzdolabına kaldırdım.

Çöp Enzim Uygulaması

Daha önce nasıl yapılacağı tarif edilen çöp enzim yapımını evde kendim uyguladım.

Gerekli Malzemeler:

1- 900 gr Meyva Kabuğu

Çöp enzim yapmak için gerekli evsel atıkların bir günde toplanılamayacağı düşünülürse, bu organik malzelerin bozunmadan saklanabilmesi için hava almayacak bir biriktirme kabında meyva ve sebze atıkları biriktirilir. Bunun için yine evlerde çokça bulunan yoğurt kapları yeterlidir. Benim deneyimimde meyve kabuklarının hava almadığı sürece bir hafta 10 gün sonra bile hiç bozunmadan kaldığını söyleyebilirim.

2- 300 gr Kahverengi şeker

3- 3 litre Su

Teçhizat olarak 5 Litrelik bir turşu kavanozuna ilaveler yaptım. Kavanozon plastik olan kapağına 4,5 mm delik deldim.Akvaryum hortumu ve Serum hortumu ucundaki hazneden bir hava kilidi tertibatı yaptım. Buna alternatif olarak pet şişe ile yaptığımız nargile sistemi hava kilidide kullanılabilir. Hava kilidi kullanmadan ilk bir hafta hergün kapağı hafif gevşeterek kavanoz içindeki oluşan basınçlı gazın tahliye eden tariflerde var ama ben her hangi bir unutkanlık karşısında patlamış bir kavanozla karşılaşmamanız için kesin hava kilidi yapmanızı tavsiye ederim.

Meyva kabuklarını daha küçük parçalara ayırarak koymak belki fermentasyonu daha hızlandırabilirdi ama kavanozun ağzının geniş olması ve çöplerle fazla uğraşmamış olmak için mutfaktan çıktığı şekliyle koydum. Kavanozu doldururken bir sıra organik malzeme bir sıra kahverengi şeker mantığı ile kat kat doldurdum.

Kavanozon dolduma işlemi tamamlandıktan sonra 3 litre klorsuz suyu kavanoza ilave ederek kapağı sıkıca kapattım. Kapağa monte ettiğim akvaryum hortumundan yaptığım U şeklindeki hava kilidinin içinede kavanoz içindeki gaz hareketini görebilmek için bir miktar su koydum. Kavanozda gaz oluşmaya başlayınca U manometrede kavanozdaki gaz basıncını gözle takip edebilirsiniz. Gaz çıkışı çok fazla olursa, su serumdan haznesinde gazı tahiye ederek tekrar denge haline döner.

Kavanozda fermentasyon süreci gaz çıkışı bitene kadar devam eder. Kavanoz içine hava girmedikten sonra çok uzun süre beklemesi organik malzemelerin iyice eriyerek suya iyice karışmasını sağlar.

Kavanozdan elde edeceğiniz enzimi daha önceki enzimin kullanma yerleri sayfasındaki sulandırma oranlarına uyarak bitkilerinize uygulayabilirsiniz.

Evsel Organik Atıklardan Sıvı Gübre Üretimi ve Kompost Yapımı

Evsel atıkların çöpe gitmekten kurtarılıp geri dönüşümle ekonomiye katılmasının bir kaç metodundan biriside anaerobik (oksijensiz) ortamda fermentasyonu ile hem sıvı gübre elde etmek, arta kalan posayıda toprakla karıştırarak ev veya bahçe ortamında kompost yapmaktır.

Oluşan sıvı gübre ve kompostu hem evdeki saksılarınızda hemde bahçedeki bitkilerinizde gönül rahatlığı içinde kullanabilirsiniz. Bu sayfada bu konudaki deney ve uygulamalarımı bulacaksınız.

Evsel atıkların bir başka değerlendirilme metodunu da Garbage Enzyme (Çöp Enzim) başlığında sizlerle paylaşmıştım. Bir başka geri dönüşüm metodunu da geçenlerde Haberturk' ün bir sayfasında okuduğumda ne kadar anlamlı bir konu üzerinde olduğumu görmekten daha da mutlu oldum.

Çünki evsel atıkların çöpe gitmesi demek atmosfere açık bir ortamda çürüyerek büyük bir kısmının metan gazına dönüşmesi, atmosferde sera gazı miktarının artmasına sebep olması ve dolayısıyla küresel ısınmanın hızla artması demektir. Bu yüzden  çöp ortamından uzaklaştırılıp geri kazanılan her evsel organik atık sadece ekonomiye katkı değil, en büyük kıyameti geciktirecek bir damla olarak görülmeli ve imkanı olan herkes bu çabaya omuz vermelidir.

FERMENTASYON KOVASI
Anaerobik metodla organik atıkların fermente edilebilmesi için basitte olsa özel bir kovaya ihtiyacımız olacak. İnternet ortamında daha profesyonel fermentasyon kovaları bulmanız münkün fakat ben kovamızıda evsel atıklardan kendi emeğimizle yapalım düşüncesindeyim. Bunun için gerekli malzemeler;

1- Bulabildiğiniz en büyük yoğurt kabı (Kapağının sızdırmaz olması gerekli)
2- 1 Adet Pet su şişesi
3- 50 cm akvaryum hortumu
4- 1 Adet Akvaryum hortumlarında kullanılan vana
5- 4 mm lik matkap ucu veya 4 mm çapında zımba (Çivi bile olabilir)

Yapımı:

1-Yoğurt kabını tam tabanına teğet olacak şekilde 4 mm çapında deleceğiz. Daha sonra akvaryum hortumunu sıkarak sızdırmazlık sağlayacağı için matkaptan ziyade 4 mm' lik bir zımba veya hiç bulunamazsa 4 mm çağında bir metal çubuk ısıtılarak çapaksız olarak delinmesi gerekir.

2- Akvaryum hortumundan kasilecek 10 cm' lik bir parça ucu büzülerek delikten geçirilir. Deliğe dairesel olarak sarması ve sızdırmazlığı sağlayabilmesi için hortum delikten geçmiş vaziyette iken hortumun iki ucundan tutarak hortum çapının delik çapı ile eşit hale gelmesini sağlayın. Bıraktığınızda hortumun deliğe sıkıca sarıldığını göreceksiniz. Daha sonra hortumu kovanın dışındaki ucundan çekerek resimde görülen pozisyona kadar çekiniz.

3- Hortumun ucuna akvaryum vanasını takınız ve kova içine su doldurarak sızdırmazlık testi yapınız. Başka büyük musluk aramanıza hiç gerek yoktur, kova içindeki sıvıtı boşaltmak için bu düzenek işinizi rahatça halledecektir. Denenmiş çözümdür.

4- Pet şişenin kapağına yan yana iki adet ve yoğurt kabının kapağına 1 adet olmak üzere delik delme işlemlerini tekrarlayalım.

5- Arta kalan uzunca akvaryum hortumunun bir ucunu yoğurt kabının kapağına deldiğimiz deliğe geçirip sızdırmazlık sağlayabilmek için daha önce tarif ettiğim, hortumun iki ucundan tutarak delik çapına uydurma işini yapalım ve yoğurt kabına bakan kısımda yaklaşık 1 cm kalana kadar dışarı doğru çekelim.

6- Yoğurt kapağına taktığımız hortumun diğer ucunu pet şişe kağağına deldiğimiz deliklerden birine geçirelim ve yaklaşık pet şişenin dibine değecek kadar çekelim. Bu delikte sızdırmazlık o kadar önemli değildir. Çünki sistemde oluşacak karbondioksit gazını nargile gibi fokurdayarak çıkarmak için zaten kapağa ikinci bir delik daha açtık.

7- Şişenin içine yeterli miktarda su (Hortumun ucunun su içinde kalması yeterlidir. Sistemin içine oksijen girmesini engellemek için yapılmıştır.)doldurduktan sonra fermentasyon kovası kullanıma hazırdır.

Kullanımı:

Evsel organik atıkları parçalayarak (Ben blender' den geçirmiştim.) kova içine aralarında hava boşluğu kalmayacak şekilde yerleştirin ve fermentasyonu başlatmak için ister elinizde ticari EM1 varsa onunla, isterseniz benim yaptığım gibi evde bulunan kuru ekmek mayası, pekmez, yoğurt suyu, varsa peynir altı suyu gibi maddeler ilave ederek yoğurt kovasının kapağını hava geçirmeyecek şekilde sıkıca kapatın. Kovaya tekrar atık ilavesinde yine bir miktar aktifleyici ilave etmeyi ve kapağı sızdırmaz şekilde kapatmayı unutmayınız.

Kısa süre sonra kova içinde bulunan organik malzemeler katılan aktifleyicilerin etkisi ile fermente olarak gaz çıkarmaya başlayacaktır. Bu gaz çıkışını pet şişe içerisinde hava kabarcıklarının çıkışından farkedebilirsiniz. Bu gaz çıkışı takriben iki üç hafta devam edecektir.

Bu zaman zarfında her 3-4 günde bir kovanın altına bağladığımız akvaryum hortumunun ucundaki vanayı kullanarak kovanın dibine sızan fermente sıvı gübreyi başka bir kaba alarak kullanmaya başlayabilirsiniz.

Sıvı gübreyi kullanırken aynen çöp enzimi kullanırken uyguladığımız metodla sulandırarak kullanmayı ihmal etmeyiniz. Sulandırmadan kullanıldığında bitkilerinize zarar verebilirsiniz. pH ölçme imkanınız varsa bitkilerinize vereceğiniz sıvı gübreyi pH' ı 6 olacak şekilde sulandırmanızı öneririm.

Fermentasyon Kabından alınan kompostun kullanımı

Takriben 30-45 gün sonra gaz çıkışının bittiği gözlemlendikten sonra ve sıvı oluşumunun iyice azalmasından sonra yoğurt kovasında kalan katı kompost bahçe toprağınıza karıştırılabildiği gibi evde kullandığınız saksı topraklarının da organik maddece zenginleştirilmiş hale getirilmesi için kullanılabilir.

Saksının tabanına bir miktar toprak serildikten sonra kovadaki kompost malzeme saksının içine doldurulur. Saksının üzeri tekrar toprakla doldururken bir taraftanda yeni ilave edilen toprağın kompost malzeme ile karışması için karıştırılır.

Toprak doldurma işlemi bittikten sonra saksı mutfakta kullandığımız streç film ile hava almayacak şekilde sarılır ve kompost malzemenin toprakla karışarak topraklaşması beklenir. Takriben bir ay beklenir. Bu süreçte toprağın üst yüzeyinde beyaz küf oluştuğunu gözlemleyeceksiniz. Bu yaptığımız kompostlaştırma işleminin düzgün gittiğini ve toprağımızın kullanıma hazır hale geldiğini gösterir. Bu durumda streç film çıkarılarak oluşan küflenmiş toprak geniş bir kaba boşaltılır ve tekrar karıştırılarak saksımız bitki dikimine hazır hale getirilir.

Bir ay sonra beyaz küf oluşmuş saksı toprağı karıştırılarak şaşırtma zamanı gelmiş 3 Adet Red Robin fidesi organik maddece zenginleştirilmiş bu yeni toprağa dikildi. Sonucu bende sizler gibi merakla bekliyorum. Bundan sonraki resimleri yorumsuz olarak sizlerin değerlendirmesine bırakıyorum.

Üç adet fideden epeyce bir Red Robin domates kahvaltılarımızı süsledi. Fakat ben yinede bir damlacıkta olsa Metan gazı oluşumunun engellenmesine katkıda bulunduğum için kendimi daha iyi hissettim. Aslında bu projeyi bir sivil toplum hareketi haline getirmek yada yerel yönetimlerim evlerden aldığı çöpleri çöplüklerin vahşi doğasına terketmek yerine işleme tesisleri kurarak ya enerji ya da gübre olarak hergün tonlarca çıkan bu malzemeleri ekonomimize tekrar kazandırsalar ne güzel olurdu. Hemde küresel ısınmaya ulusal olarak dur demiş olurduk.